De doelgroep

Een doelgroep vormt een specifieke groep mensen met gemeenschappelijke kenmerken of criteria. Bij het werven van mensen is het van belang om de grote massa van potentiële geïnteresseerden, zoals jongeren of ouderen, op te splitsen in kleinere, duidelijk omschreven groepen met vergelijkbare behoeften, gedragingen of kenmerken. Door deze doelgroepen nauwkeurig te identificeren, kun je gerichter en effectiever communiceren. Hierdoor kun je activiteiten en boodschappen beter afstemmen op de specifieke behoeften en interesses van elke doelgroep, wat de kans op succes aanzienlijk vergroot.

Analyse van de omgeving

Om de juiste doelgroep te bepalen voor het ontwikkelen van een wervingsactiviteit, is het belangrijk om te weten hoe de omgeving van jouw vereniging, groep of organisatie eruitziet. Kijk bijvoorbeeld naar de bevolkingssamenstelling in jouw wijk, dorp of stad. Wonen er vooral ouderen? Speel daar dan op in. Ook kun je onderzoeken welke andere (culturele) organisaties er zijn in jouw omgeving, wat zij aanbieden en hoe zij te werk gaan, zodat je je kunt onderscheiden van de rest of juist de samenwerking kunt opzoeken. Daarnaast kun je je verdiepen in actuele maatschappelijke ontwikkelingen, zodat je daarop kunt inspelen.

Door de bevolkingssamenstelling te bekijken van de gemeente, de wijk of de regio waar jouw vereniging of organisatie actief is, krijg je inzicht in (de omvang en de eigenschappen van) je mogelijke doelgroepen. Renovaties of herbestemming van gebouwen, de bouw van een nieuwe wijk, opvang voor nieuwkomers of de komst van een nieuwe school vormen ook ontwikkelingen in de bevolking waarop je kunt inspelen. Je gebruikt deze informatie om te bepalen of het zinvol is deze groep te benaderen en of het nodig is om hier (nieuw) aanbod voor te ontwikkelen.

Tips

Cijfers over de bevolkingssamenstelling in jouw gemeente vind je op de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Bekijk ook de website van je gemeente voor meer informatie over de bevolkingssamenstelling.
Een andere goede startplek is de website www.allecijfers.nl

Als culturele vereniging of organisatie concurreer je met andere cultuuraanbieders en andere vormen van vrijetijdsbesteding (zoals sport) in jouw wijk, gemeente of regio. Vooral in stedelijke gebieden. Bekijk op welke doelgroepen andere aanbieders buiten jouw wijk of gemeente zich richten en hoe succesvol zij hierin zijn. Zo kun je bepalen waar voor jouw organisatie of vereniging nog winst te behalen valt. Op basis van deze analyse kun je ook bepalen of het zin heeft om je op een bepaalde doelgroep te richten. Als blijkt dat andere aanbieders (met vergelijkbaar aanbod) zich richten op dezelfde doelgroep in jouw wijk of gemeente kun je je afvragen of je dat ook moet doen. Het kan ook een aanleiding zijn om samenwerking met deze aanbieders op te zoeken.

Tips

Ben je benieuwd naar andere aanbieders in de erfgoedsector? Bekijk dan de Erfgoedmonitor. Houd er wel rekening mee dat hier alleen organisaties en initiatieven in vermeld staan die aan bepaalde eisen voldoen.
Ben je benieuwd naar aanbieders in jouw gemeente? Neem dan contact op met de beleidsmedewerker cultuur van jouw gemeente of de cultuurmakelaar of verenigingsondersteuner die in jouw gemeente actief is. Het Huis voor de Kunsten Limburg kan je vertellen welke andere cultuuraanbieders (erfgoed en kunsten) actief zijn in de provincie Limburg. Stichting Klankkleur Limburg kan je adviseren over aanbieders in de muzieksector. Neem dus gerust contact met ons op.
Kijk ook eens op de website van de regionale VVV.

Inspelen op ontwikkelingen in de maatschappij kan het werven van deelnemers makkelijker maken. Maatschappelijke trends ontwikkelingen die invloed hebben op de cultuursector zijn bijvoorbeeld vergrijzing, de behoefte aan flexibiliteit, het niet meer vanzelfsprekend zijn van lidmaatschap, groei van aandacht voor gezondheid en het vinden van voldoende financiële middelen.

De behoefte aan flexibiliteit (zowel in betrokkenheid als het aangaan van verplichtingen) speelt een zeer belangrijke factor voor mensen om lid te worden van een vereniging. Wil je mensen aan je binden, dan kun je kiezen voor aanbod dat uit projecten bestaat of kortdurende lidmaatschapsopties waarmee je inspeelt op de veranderende verwachtingen en levensstijlen van potentiële leden. Daarnaast zijn online vindbaarheid, leren en het tonen van werk belangrijke methoden geworden. Investeringen in goede online content en interactieve platforms kunnen essentieel zijn om nieuwe leden aan te trekken en te behouden. Er is een trend waarbij groepsactiviteiten steeds meer vervangen worden door individuele activiteiten. Speel hierop in door gepersonaliseerde opties, workshops en cursussen aan te bieden die gericht zijn op deze individuele interesses.

Bekijk ook ontwikkelingen op kleinere schaal in jouw gemeente. Is er bijvoorbeeld sprake van veel armoede of eenzaamheid onder ouderen? Is er een opvanglocatie voor nieuwkomers? Bedenk hoe jouw vereniging of organisatie kan inspelen op deze ontwikkelingen en het betrekken van de betreffende doelgroep. 

Tips

Het Landelijke Kenniscentrum voor Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) publiceert regelmatig rapporten over ontwikkelingen in de beoefening van amateurkunst. Onder andere de tweejaarlijkse Monitor Amateurkunst. In het meest recente rapport van 2023 staan verschillende tips en inzichten die nuttig zijn voor als je nieuwe leden of vrijwilliger voor amateurkunstgroepen wilt werven.
Het Huis voor de Kunsten Limburg kan je adviseren over ontwikkelingen in de cultuur- en erfgoedsector in Limburg. Stichting Klankkleur Limburg kan je adviseren over ontwikkelingen in de amateurmuzieksector. Neem dus gerust contact met ons op.

Bepalen van de doelgroep(en)

Als je een analyse van de omgeving hebt gemaakt, kun je bepalen welke doelgroep(en) mogelijk interessant zijn voor jouw wervingsactiviteit.

Analyseer de achtergrond en interesses van huidige leden en vrijwilligers, want die informatie helpt je te begrijpen welke doelgroepen al geïnteresseerd zijn in jouw vereniging of organisatie.
Herken daarnaast mensen die betrokken zijn bij gerelateerde activiteiten, zoals lessen, workshops of uitvoeringen van kunstencentra, uitvoeringen van andere verenigingen of vrijwilligers van andere erfgoedorganisaties. Deze groepen hebben waarschijnlijk al een passie voor cultuur, kunst of erfgoed.
Bezoek of neem als vereniging of organisatie deel aan lokale culturele evenementen en kijk welke groepen mensen hier vaak bij aanwezig zijn. Dit kan je helpen om te bepalen welke (leeftijds)groepen geïnteresseerd zijn in cultuur.

Analyse van doelgroep(en)

Als je de doelgroep(en) hebt bepaald, kun je onderzoek doen naar hun achtergrond en interesses. Het is belangrijk om deze informatie in kaart te brengen, omdat de manier waarop mensen deelnemen aan cultuur afhangt van veel factoren, zoals leeftijd, geslacht, toegankelijkheidswensen, inkomen en opleidingsniveau. Bij het analyseren van jouw doelgroep is het van belang om onderstaande zaken zoveel mogelijk in kaart te brengen.:

Demografische kenmerken: leeftijd, geslacht, toegankelijkheidswensen, gezinssituatie, inkomen en opleidingsniveau.
Geografische locatie: waar wonen de mensen uit jouw doelgroep? Zijn er specifieke wijken of gebieden waar bepaalde groepen zich bevinden?
Culturele achtergrond: tot welke culturele gemeenschap behoort jouw doelgroep? Welke taal spreken ze?
Economische factoren: Kijk naar werkgelegenheid en industrieën in je gebied. Mensen die in dezelfde sector werken, hebben vaak gemeenschappelijke belangen of beschikbare tijd. Grote bedrijven hebben vaak personeelsverenigingen die je als groep kunt benaderen.
Sociale netwerken en organisaties: lokale groepen zoals scholen, kerken, vrijwilligersorganisaties en clubs waar jouw doelgroep gebruik van maakt.
Online en sociale media: Analyseer social mediatrends en online groepen om te zien welke onderwerpen of activiteiten populair zijn in je omgeving.