Goed bestuur - Een rechtsvorm kiezen: vereniging of stichting?

Als je weet wat de missie, visie en strategie van je organisatie zijn, kies je een rechtsvorm (ook wel juridische vorm genoemd). Voor culturele vrijwilligersorganisaties zijn verenigingen en stichtingen de meest voorkomende rechtsvormen.

Met een rechtsvorm kan je vrijwilligersorganisatie bijvoorbeeld subsidies aanvragen of een lening afsluiten. Het bestuur is dan officieel de vertegenwoordiger van de rechtspersoon.

Keuze voor een vereniging of stichting

De keuze tussen een vereniging of stichting hangt af van het doel van je organisatie en hoe je besluiten wilt nemen.

Wil je dat het belang van de leden centraal staat en dat zij mogen meebeslissen over de gang van zaken binnen je organisatie? Kies dan voor een vereniging.
Richt jouw organisatie zich vooral op een maatschappelijk doel zonder direct ledenbelang en wil je dat vooral het bestuur de besluiten neemt? Kies dan voor een stichting.

Hieronder lichten we (de verschillen tussen) de verenigings- en de stichtingsvorm en de bijbehorende beslissings- en rechtsbevoegdheid verder toe.

Vereniging

Het belangrijkste verschil tussen een vereniging en een stichting is dat de mensen die actief zijn in een vereniging ook lid zijn. In een culturele vereniging komen mensen samen rond een gezamenlijk doel, bijvoorbeeld samen muziek maken, dansen of toneelspelen. Een vereniging heeft minimaal twee leden, die contributie betalen.

Bij een vereniging neemt het bestuur de dagelijkse beslissingen. Het bestuur moet jaarlijks verantwoording afleggen aan de leden voor de besluiten die ze hebben genomen. Via de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering (ALV) hebben leden (via een stemming) inspraak in besluiten over de organisatie. Hoewel de leden inspraak hebben in besluiten, draagt het bestuur de verantwoordelijkheid van alle besluiten die genomen worden.

Er zijn twee soorten verenigingen:

Een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid

De vereniging heeft dan dezelfde rechten en plichten als een burger. Ze kan bijvoorbeeld een repetitieruimte kopen, geld lenen en een erfenis ontvangen. Als je met jouw vereniging subsidie wilt aanvragen en ontvangen, dan moet je vaak een vereniging zijn met volledige rechtsbevoegdheid.

Voor de oprichting van een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid ga je naar de notaris. De notaris stelt de notariële akte op met daarin de statuten. De notaris regelt vervolgens ook de inschrijving van de vereniging in het Handelsregister van Kamer van Koophandel.

Een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid

Bij een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid zijn naast de vereniging ook de bestuursleden van de vereniging privé aansprakelijk als schuldeisers kunnen bewijzen dat de vereniging niet aan haar verplichtingen voldoet.

Als je een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid opricht, hoef je niet naar de notaris. Ook hoef je de vereniging niet in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Maar let op: als je de vereniging wel inschrijft in het Handelsregister, beperk je de hoofdelijke aansprakelijkheid van de bestuursleden. Zij zijn dan niet met hun privévermogen aansprakelijk voor eventuele schulden.

Op het Ondernemersplein van de Rijksoverheid vind je alle informatie over het inschrijven van je vereniging, de rechtsbevoegdheid en aansprakelijkheid.

Ga naar 'Ondernemersplein'

Stichting

Een stichting heeft een maatschappelijk of sociaal doel. Bij een stichting staat het aanbieden van een dienst of ‘product’ centraal. Maar let op: een stichting mag volgens de wet geen winst maken. In tegenstelling tot een vereniging heeft een stichting geen leden. Voorbeelden van stichtingen zijn een museum, een podium of een theater.

Een stichting heeft geen leden. Daarom hoeft er dus geen Algemene Ledenvergadering plaats te vinden om belangrijke besluiten te nemen. Binnen een stichting is het bestuur het hoogste beslisorgaan. Alleen zij hebben stemrecht en kunnen beslissingen nemen voor de stichting.

De stichting is een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid. Dat betekent dat de bestuurders meestal niet aansprakelijk zijn met hun privévermogen voor eventuele schulden.

Als je een stichting wilt oprichten, dan moet je door een notaris een notariële akte op laten stellen met daarin de statuten. De notaris verzorgt daarna de inschrijving van jouw stichting in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Alle bestuurders worden ingeschreven in het Handelsregister. Zolang de stichting niet is ingeschreven in het Handelsregister, ben je als bestuurslid mede aansprakelijk voor de besluiten en acties die je als stichting neemt.

Op het Ondernemersplein van de Rijksoverheid vind je alle informatie over over het oprichten en inschrijven van een stichting.

Ga naar 'Ondernemersplein'

Vragen?

Heb je vragen over één of meerdere onderwerpen van het thema goed bestuur? Het Huis voor de Kunsten Limburg adviseert en ondersteunt verenigingen, groepen en stichtingen in de amateurkunst- en erfgoedsector. Stichting Klankkleur Limburg adviseert en ondersteunt muziekverenigingen, koren en tamboerkorpsen die zijn aangesloten bij de Limburgse Bond van Muziekverenigingen (LBM), Verbindend Netwerk Koorzang Limburg (VNK-L) en de Limburgse Bond van Tamboerkorpsen (LBT). Neem dus gerust contact met ons op.

Huis voor de Kunsten Limburg