Erfgoed beschermen

Je vind nuttige informatie op de volgende websites:

• Op de website Veilig Erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vind je informatie, aangeraden preventieve maatregelen en wat te doen in het geval van o.a. brand, diefstal, vandalisme, ongedierte en wateroverlast.
• Ben je op zoek naar materiaalkennis en EHBO bij schade aan bepaalde materialen. Maak dan gebruik van zeer complete  dit online naslagwerk van onze Vlaamse collega’s.
• Ben je op zoek naar een deskundig advies over conservering en restauratie? Neem dan contact op met Stichting Restauratie Atelier Limburg (SRAL).
• Neem contact met Vervoeren is een Kunst, Centrum Verhuizingen of Helicon Conservation Support als je op zoek bent naar een gespecialiseerde vervoerder of (geklimatiseerde) (tijdelijke) depotruimte. 

Op de website van de ‘Wacht niet op water’ campagne vind je alles over het beschermen van je erfgoed tegen water.  

Ga naar Waterweerbaar erfgoed - Wacht niet op water

Maak gebruik van een draaiboek! Hierdoor weet je wat je voor, tijdens en na wateroverlast kunt doen. Er zijn twee varianten beschikbaar. Een draaiboek gericht op collecties, archieven en bibliotheken en een draaiboek voor eigenaren en beheerder van monumenten en landgoederen. 

Ga naar Draaiboeken - Wacht niet op water 

Maak een overzicht van vrijwilligers, mensen en ondernemers in de omgeving die je kunt bellen in geval van een calamiteit of evacuatie van de collectie én maak een overzicht gespecialiseerde bedrijven die je kunt bellen. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld het onderstaande invuldocument ‘collectiehulpverleningsplan’ van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 

Download het complete invuldocument ‘Collectiehulpverleningsplan’

Of kies voor één van de uitgelichte bijlagen uit dit invuldocument:  

Download het invuldocument 'Contactgegevens, beschikbaarheid en taken CHV-team'

Download het invuldocument 'Contactgegevens en afspraken externen'

Wateroverlast door extreem weer is één van de grootste bedreigingen voor het Limburgse erfgoed: overstromingen, hevige regenval en stijgende grondwaterstanden. Als eigenaar van erfgoed kun je je hierop voorbereiden en je staat er natuurlijk niet alleen voor! Waterschap Limburg, de Provincie Limburg en Limburgse gemeenten werken samen om burgers en eigenaren van erfgoed te helpen woningen en erfgoed te beschermen tegen wateroverlast. Zij doen dit door het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL). De overheden zoeken hierin ook actief de samenwerking op met de erfgoedsector en eigenaren van erfgoed. 
 

Buurtdraaiboeken

Zo ontwikkelden we gezamenlijk ‘Buurtdraaiboeken’ voor diverse erfgoeddisciplines en organiseerden we samen een bijeenkomst ‘Waterweerbaar Erfgoed’ om de erfgoedsector te informeren en inspireren. Anne Rose Orbons, conservator van Kasteel Hoensbroek, dat verkozen is tot het allermooiste kasteel van Nederland, vertelt over haar ervaringen met wateroverlast. 

“Het water kunnen we niet tegenhouden, maar we kunnen ons er wel op voorbereiden en de schade door wateroverlast beperken.” 
– Anne Rose Orbons, conservator Kasteel Hoensbroek

Ga naar het interview

Wat kun je nu doen?

Als erfgoedeigenaar kun je nú in actie komen om schade door wateroverlast te voorkomen door de juiste maatregelen te treffen om water buiten de deur te houden. 

• Breng de risico’s voor jouw erfgoedlocatie in kaart.
• Maak gebruik van de draaiboeken als leidraad om maatregelen te treffen waarmee je schade voorkomt én weet hoe te handelen tijdens en na wateroverlast.
• Sluit je aan bij initiatieven in de buurt en leer van de aanpak van andere eigenaren. 

Jouw erfgoed is waardevol! Zet samen met ons je (eerste) stappen naar een waterweerbare toekomst. Maak gebruik van alle tips en handvaten op Wacht niet op water.

Ga naar Wacht niet op water

Ook Nederland heeft inmiddels te maken met spanning op het wereldtoneel. Een langdurige stroomuitval of een cyberaanval op instellingen kan zomaar werkelijkheid worden. Daarom richtte de Rijksoverheid in 2024 de Taskforce Veilig Erfgoed op. Hierin werkt de hele erfgoedsector samen om zich te wapenen tegen dreigingen als hybride conflicten en extreem weer. Samenwerking, kennisuitwisseling en het versterken van de zelfredzaamheid van erfgoedbeheerders staan centraal. Het is belangrijk dat de sector nadenkt over mogelijke scenario’s, gevolgen en gezamenlijke maatregelen. Hoe bereiden we ons voor? Welke preventie is mogelijk? Vrijwilligers, medewerkers en eigenaren spelen een sleutelrol in het beschermen van waardevol erfgoed tegen risico’s zoals wateroverlast, stroomuitval, natuurbranden en hybride dreigingen.

De Taskforce kent vier werkgroepen. De werkgroep Netwerkvorming richt zicht op de ontwikkeling van regionale netwerk en aanspreekpunten voor de Veiligheidsregio’s. De werkgroep Risicoanalyse brengt concrete risico’s in kaart als het gaat om de dreiging van een hybride conflict. De Werkgroep Cyberveiligheid werkt aan handvatten zodat de erfgoedsector om te kunnen anticiperen en reageren op cyberaanvallen. De werkgroep Praktische benodigdheden inventariseert welke praktische hulpmiddelen de erfgoedsector nodig heeft bij oefensituaties en acute nood. 

Op 20 juni 2025 vond de zevende bijeenkomst van de Taskforce Veilig Erfgoed plaats. Hier gaven de vier werkgroepen van de Taskforce een update:

Veiligheidsregio’s
 

Nederland kent 25 veiligheidsregio’s. In meerdere gevallen is er sprake van meer dan één veiligheidsregio per provincie. De provincie Limburg kent twee Veiligheidsregio’s: 

Veiligheidsregio Zuid-Limburg 

Veiligheidsregio Limburg-Noord

Kennis vergroten? 

Wil je zelf aan de slag met het vergroten van de weerbaarheid van jouw erfgoedinstelling? Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vind je praktische informatie, tools en bronnen. Deze worden de komende tijd verder aangevuld, zodat jij goed voorbereid bent.

Veilig erfgoed | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Bronnenlijst informatie Veilig Erfgoed | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed