Toegankelijkheid - Kennispagina

Fysieke toegankelijkheid gaat over de toegankelijkheid van het gebouw waar jullie vergaderingen, repetities of uitvoeringen zijn. Een gebouw is fysiek toegankelijk als mensen met lichamelijke verschillen of beperkingen zelfstandig: 

• Naar binnen kunnen.
• Naar alle ruimtes kunnen komen.
• Alle voorzieningen in het gebouw kunnen gebruiken.

Wil je weten hoe toegankelijk jouw gebouw is en hoe je het nog toegankelijker kunt maken? Bekijk dan de website van Accessibility.

Ga naar 'Accessibility'

Bereikbaarheid heeft te maken met de vraag hoe gemakkelijk het gebouw van jouw organisatie te bereiken is. Kun je er met het openbaar vervoer komen? Zijn er (voldoende) parkeerplekken in de buurt? Zijn er parkeerplekken voor mensen die slecht kunnen lopen? Is de informatie over de bereikbaarheid goed vindbaar op jullie website? Staat het in de uitnodiging voor een voorstelling of concert?

Je hebt niet altijd invloed op de bereikbaarheid van je organisatie. Vaak zit je vast aan een bepaalde locatie. En misschien ben je niet de eigenaar van het gebouw waar een uitvoering plaatsvindt (bijvoorbeeld een gemeenschapshuis of multifunctioneel centrum). Je kunt dan niet zomaar dingen veranderen. Kijk eerst naar wat je wél kunt doen. Of praat erover met de eigenaar. Daarnaast kun je duidelijk zijn over de bereikbaarheid van je gebouw en eventuele obstakels die er zijn. Zet dat bijvoorbeeld op de website. Mensen kunnen dan zelf bepalen of ze wel of niet komen. 

Sociale toegankelijkheid gaat over hoe de mensen in jullie organisatie met elkaar omgaan. Voelt iedereen zich welkom en veilig? Wordt iedereen gelijkwaardig behandeld? Wordt er bij (gewone en bijzondere) activiteiten rekening gehouden met verschillende behoeften? Wordt iedereen even gastvrij ontvangen? Gaat iedereen vriendelijk en positief met elkaar om?

Verschillende behoeften zijn soms zichtbaar en soms onzichtbaar. We geven een paar voorbeelden:

• Wensen of voorkeuren op het gebied van eten (bijvoorbeeld vanwege allergie, dieet of geloof).
• Behoefte aan prikkelarme ruimtes en activiteiten. Dit kan bijvoorbeeld fijn zijn voor mensen met autisme, ADHD of niet-aangeboren hersenletsel.
• Behoefte aan aangepaste vormen van communicatie. De standaardteksten die je gebruikt zijn misschien niet voor iedereen duidelijk. Gebruik bijvoorbeeld geen vaktermen, maar woorden die iedereen kent.
• Behoeften vanwege iemands culturele of religieuze achtergrond. Zorg bijvoorbeeld voor een gebeds- of stilteruime. Of houd rekening met verschillende feestdagen en andere belangrijke dagen.
• Behoefte aan flexibiliteit vanwege iemands levensfase. Mensen kunnen bijvoorbeeld minder tijd hebben om deel te (blijven) nemen aan activiteiten als ze studeren of kinderen hebben. Je kunt dan flexibel zijn door activiteiten op verschillende tijdstippen aan te bieden. Of door speciale voorzieningen te creëren, zoals een kolfruimte. 

Let op: als we iets bedenken dat ons zelf heel handig lijkt, dan gaan we er al snel van uit dat dat voor iedereen zo is. Maar dat is niet altijd zo. Soms zie je dingen over het hoofd. Praat daarom met anderen over hun behoeften. 

Wil je meer weten over sociale toegankelijkheid? Bekijk dan de website van Vrijwilligerswerk.

Ga naar 'Vrijwilligerswerk' 

Informatieve toegankelijkheid gaat over de informatie over jullie organisatie en activiteiten. Waar is die te vinden? Op flyers, posters, een website of in advertenties? Kan iedereen gemakkelijk aan informatie over jouw organisatie of activiteiten komen? En is die informatie voor iedereen te begrijpen? 

Als je een bepaalde doelgroep wilt bereiken, moet je er actief voor zorgen dat de informatie bij die doelgroep terechtkomt. En dat die informatie de doelgroep ook aanspreekt. Jongeren gebruiken bijvoorbeeld andere manieren om aan informatie te komen dan senioren. Wil je mensen bereiken die nog niet zo goed Nederlands spreken? Deel je informatie dan in een andere taal of in een andere vorm (bijvoorbeeld met plaatjes in plaats van tekst). Maak je veel gebruik van filmpjes? Zorg er dan voor dat die ondertiteld zijn. Dan zijn ze ook begrijpelijk voor mensen die slechthorend of doof zijn. 

Digitale toegankelijkheid heeft vooral te maken met de informatie die op internet staat over jullie organisatie en jullie aanbod. Is de informatie makkelijk vindbaar? Zijn de teksten in eenvoudige taal geschreven? Zijn het lettertype en de kleur van de tekst goed leesbaar? Is de informatie ook toegankelijk voor iemand die niet goed kan zien? 

Wil je meer weten over digitale toegankelijkheid? Bekijk dan de website van Digitoegankelijk.

Ga naar 'Digitoegankelijk' 

Niet iedereen heeft evenveel geld. Je organisatie is financieel toegankelijk als iemands inkomen niet bepaalt of die persoon mee kan doen aan jouw activiteiten. Bekende oplossingen voor financiële drempels zijn bijvoorbeeld studenten- en seniorenkorting, of een bijdrage van het Volwassenenfonds of Jeugdfonds Sport & Cultuur Limburg. In de meeste gemeenten in Limburg kunnen jongeren en volwassenen met een lager inkomen een bijdrage krijgen van dit fonds. 

Wil je meer weten over wat de fondsen Sport & Cultuur Limburg voor je kunnen betekenen? Bekijk dan de webpagina 'Fondsen Sport & Cultuur­ Limburg'.

Ga naar 'Fondsen Sport & Cultuur­ Limburg'

Niet alle drempels hoeven in één keer weg. Dat kan ook helemaal niet. Toegankelijker worden doe je stap voor stap, op een manier die past bij jouw organisatie. 

In de ideale (dus meest toegankelijke) situatie heeft iedereen dezelfde mogelijkheden én dezelfde ervaring. Bijvoorbeeld: met een aparte rolstoelingang maak je jouw gebouw toegankelijk. Maar je geeft iedereen dezelfde ervaring als de gewone ingang toegankelijk is voor bezoekers met én zonder rolstoel. 

Soms kan een toevoeging voor mensen met een bepaalde behoefte een verrijking zijn voor álle bezoekers. Op het Sencity Festival beleven bezoekers bijvoorbeeld muziek niet alleen met hun oren maar met al hun zintuigen.

Gelijkheid betekent dat je iedereen op dezelfde manier behandelt. Dat klinkt heel eerlijk en correct. Maar is dat ook zo? 

Gelijkheid

Behandel je alle planten gelijk? Geef je ze evenveel water, voeding en zonlicht? Dan gaan sommige planten prachtig groeien – terwijl andere planten uitdrogen, verdrinken of verbranden. 

Gelijkwaardigheid

Verzorg je iedere plant op de manier die bij hem past? En hou je dus rekening met verschillende behoeften? Dan behandel je ze gelijkwaardig: ze krijgen allemaal dezelfde kans om te groeien en gezond te blijven.
 

Toegankelijkheid en gelijkwaardigheid kun je niet los zien van elkaar. In een toegankelijke organisatie streef je ernaar dat iedereen gelijkwaardig kan meedoen: met dezelfde kansen en dezelfde beleving. Soms betekent dit dat je voor iemand net iets meer of iets anders doet dan voor een ander. 

Toegankelijkheid gaat over het weghalen van drempels zodat iedereen mee kan doen. We denken al snel dat dit over ‘de ander’ gaat. Maar iedereen kan drempels voelen. 

Denk bijvoorbeeld aan tieners die zich minder prettig voelen bij het dragen van een uniform, of aan ouderen die niet meer zelfstandig van A naar B kunnen komen. Dit geldt niet alleen voor nieuwe bezoekers of vrijwilligers. Het geldt ook voor mensen die al jaren betrokken zijn bij jouw vereniging en van wie de situatie in de loop van de tijd is veranderd.

Veranderen is niet altijd makkelijk. Want mensen kunnen weerstand voelen: ze zijn gewend aan hoe het nu gaat. En ze vinden het spannend of moeilijk als er iets verandert. Daarom is het belangrijk om iedereen in je organisatie bij de veranderingen te betrekken. Zo voelt het als iets van iedereen.

Een verandering lukt alleen als er genoeg draagvlak is. Dat betekent dat de meeste mensen in de organisatie het eens zijn met de verandering. Denk aan de leden, de vrijwilligers én het bestuur.

Vooral draagvlak van het bestuur is belangrijk. Als zij niet achter de verandering staan, wordt het moeilijk om stappen te zetten.

Is er draagvlak?

Dit kun je testen door het idee om toegankelijker te worden voor te leggen aan het bestuur. Dit is makkelijk als je zelf in het bestuur zit, maar dat kun je ook doen als lid. Je kunt de vraag ook aan de leden voorleggen.

Als er wel al draagvlak is

Is het bestuur (en eventueel de leden) het ermee eens? Dan is er draagvlak en ga je aan de slag met het stappenplan.

Als er nog geen draagvlak is

Heb je het gevoel dat niet iedereen enthousiast is? Zijn er mensen in het bestuur of bij de leden die het niet nodig vinden? Weerstand komt vaak doordat mensen niet precies weten wat toegankelijkheid betekent, of wat ze kunnen verwachten. Ze zijn misschien bang dat er iets verandert wat zij nu juist fijn vinden.

Kijk dan zelf alvast naar de toegankelijkheid van jouw organisatie. Dan kun je concrete voorbeelden geven van wat er beter kan. Geef eventueel een voorbeeld dat de toegankelijkheid voor (een groep) bestaande leden vergroot. Zo maak je het onderwerp minder spannend en laat je zien dat toegankelijkheid iets positiefs is voor iedereen. En neem je mensen langzaam mee in de veranderingen die jullie organisatie toegankelijker maken.