Verder met de versterking van amateurkunst in Nederland!

Vrijwilligers(besturen) zijn de kartrekkers en steunpilaren van amateurkunstverenigingen en -stichtingen. Er komt veel kijken bij het draaiende houden van een amateurkunstgroep. Vrijwilligers hebben te maken met uitdagingen zoals vergrijzing, een tekort aan leden en vrijwilligers en financiering, een veelheid aan bestuurstaken en toenemende wet- en regelgeving. 

Amateurkunstgroepen willen verjongen, nieuwe leden aantrekken, praktische tips en handvatten voor thema’s waar ze mee te maken krijgen en een lange termijnvisie ontwikkelen waar ze naartoe kunnen werken om relevant te blijven. Dat vraagt om toepasbare kennis en methodieken die het (administratieve) werk kunnen verlichten en begeleiding bij het ontwikkelen van een lange termijnvisie.

Het Huis gaat samen met andere leden van de Raad van Twaalf en provinciale partners , zoals Stichting Klankkleur Limburg, themagerichte workshops en tools aanbieden aan vrijwilligers(besturen) die actief zijn in de amateurkunstsector. Het doel is om hen te ondersteunen bij de uitdagingen waar zij voor staan op het gebied van leden en vrijwilligers werven, goed bestuur, missie en visie, financiering en toegankelijkheid. In een landelijk samenwerkingsverband verkent het Huis ook de toepassingsmogelijkheden van AI (kunstmatige intelligentie) om administratieve taken te verlichten voor culturele vrijwilligersorganisaties.

De helft van de actieve cultuurbeoefening in Nederland vindt plaats in informeel verband. Dat wil zeggen buiten het formele circuit van verenigingen en stichtingen. Uit recent onderzoek (2024) van het Huis naar informele cultuurbeoefening in de amateurkunst- en erfgoedsector in Limburg blijkt dat deze doelgroep uitdagingen ervaart als het gaat om financiering en het vinden van (betaalbare) repetitie- en presentatieplekken. Ook kennen veel informele beoefenaars de ondersteuningsmogelijkheden van lokale, provinciale of landelijke organisaties niet. Andersom heeft een groot deel van deze ondersteuningsorganisaties nauwelijks zicht op of contact met deze doelgroep 

Het komende jaar brengt het Huis de verschillende werkwijzen en behoeften van informele cultuurbeoefenaars in kaart. Binnen een op te richten provinciale leergemeenschap informele cultuurbeoefening worden deze bevindingen, kennis en ervaringen rondom (de ondersteuning van) informele cultuurbeoefening gedeeld met beleidsmakers en cultuurondersteuners.

Om de zichtbaarheid van informele amateurkunstbeoefening te vergroten en tegemoet te komen aan de behoefte aan presentatie- en ontmoetingsplekken, biedt het Huis ondersteuning bij de totstandkoming van drie broedplaatsen of initiatieven voor informele beoefening verspreid over de provincie. Dit doet het Huis in samenwerking met lokale cultuurondersteuners, beleidsmakers en culturele partners, en op basis van de behoefte van informele beoefenaars.

Artistiek begeleiders zijn een onmisbare schakel in de amateurkunstsector. Zij spelen een cruciale rol in de ontwikkeling van het artistieke aanbod voor amateurkunstbeoefenaars en bevorderen participatie. Cultuurbeoefening kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven en een gevoel van verbondenheid, wat positief is voor gezondheid en welzijn.

Amateurkunstbeoefening moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook voor mensen met een afstand tot cultuur (bijvoorbeeld door een kwetsbare gezondheid). Artistiek begeleiders van amateurkunstgroepen geven aan hun deskundigheid te willen vergroten als het gaat om het betrekken van kwetsbare doelgroepen (bijvoorbeeld mensen met dementie) bij cultuurbeoefening.

In samenwerking met lokale cultuurondersteuners, zoals Cultuurmakers Maastricht en Ecsplore, en zorg- en welzijnsorganisaties als Knooppunt Informele Zorg, biedt het Huis daarom zes meester-gezel-trajecten voor artistiek begeleiders aan. Dat doen we op basis van hun leer- en ontwikkelbehoeften als het gaat om het betrekken van kwetsbare doelgroepen  en toegespitst op hun eigen werkpraktijk in de amateurkunstsector. Zo investeert het Huis niet alleen in het versterken van de beroepspraktijk van artistiek begeleiders, maar ook indirect in de toegankelijkheid van amateurkunstbeoefening ende  amateurkunstgroepen die zij begeleiden en gelijke kansen voor iedereen om deel te nemen aan cultuur.

Het Huis maakt, samen met de 11 andere provinciale steuninstellingen van de Raad van Twaalf, landelijke amateurkunstkoepels, het Landelijk Kenniscentrum Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) en het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP), deel uit van een landelijk netwerk voor amateurkunstondersteuning. Met deze partners vindt in het kader van de VLIAK regelmatig afstemming en kennisuitwisseling plaats. Met de kopgroep van de Raad van Twaalf wordt nauw samengewerkt in de uitvoering van projecten in dit kader. 

Het Huis faciliteert afstemming tussen alle provinciale ondersteuningsorganisaties en provinciale amateurkunstkoepels die actief zijn in Limburg. Samen met partners zoals Stichting Klankkleur Limburg, Pop in Limburg en CineSud vindt op structurele basis kennisdeling, afstemming en samenwerking op het gebied van amateurkunstondersteuning plaats. Met de leden van de Adviesraad van het Huis wordt regelmatig geklankbord en afgestemd hoe de ondersteuning van hun achterbannen (amateurkunstbeoefenaars in alle disciplines) het beste kan worden vormgegeven.

Daarnaast faciliteert het Huis een provinciaal netwerk van en voor alle lokale cultuurondersteuners die amateurkunstbeoefenaars ondersteunen in Limburg. Uit gesprekken met deze doelgroep en bijeenkomsten die het Huis voor deze doelgroepen organiseerden, blijkt dat cultuurondersteuners behoefte hebben aan kennisdeling, netwerk, deskundigheidsbevordering, inspiratie en goede voorbeelden uit de werkpraktijk. Door dit netwerk te faciliteren zorgen we ervoor dat cultuurondersteuners hun ondersteuningstaak voor de amateurkunstsector beter kunnen uitvoeren en dat ondersteuning goed op elkaar wordt afgestemd.