20 jaar verdrag van Faro

In oktober 2025 is het twintig jaar geleden dat het Verdrag van Faro door Europese lidstaten werd gesloten in het Portugese Faro. In dit verdrag staat de waarde van cultureel erfgoed voor de samenleving centraal. Wat houdt dat nou in? Deelnemen aan erfgoed is een mensenrecht. Iedereen die dat wil, moet kunnen meedoen met én meebepalen wat erfgoed is. Wat en hoe we iets bewaren en op welke manier erfgoed wordt doorgegeven. Het draait dus om de mensen die betekenis geven aan historische gebouwen, objecten en plaatsen. De maatschappelijke waarde van erfgoed voor onze samenleving is dus het uitgangspunt.

Nederland en het Verdrag van Faro

Nederland heeft het Verdrag van Faro ondertekend op 10 januari 2024. De Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed werkt samen met allerlei partijen (groot en klein) uit de samenleving aan een ‘uitvoeringsagenda’. Dit houdt in dat erfgoedgemeenschappen en burgers een projectvoorstel kunnen indienen om subsidie te krijgen vanuit de Faro gelden. Zij doet dit op het ‘Faro Platform’. Op dit platform kan iedereen meepraten en meedenken over erfgoed!

“Het Verdrag van Faro stelt de vraag 'wat is de waarde van cultureel erfgoed voor de samenleving?' met de achterliggende vragen 'waarom bewaren we erfgoed, voor wie en hoe is iedereen betrokken?',”
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Iedereen moet kunnen meedoen – dat staat centraal. Erfgoed is geen ‘vaststaand’ iets: het krijgt betekenis doordat wij mensen er waarde aan toekennen. Wat als erfgoed wordt gezien, kan in de loop van de tijd veranderen. Het behoud van erfgoed is dus geen doel op zichzelf. Het verdrag moedigt actieve deelname van erfgoedgemeenschappen aan. Ook vraagt het om respect voor verschillende meningen over wat erfgoed is.

In elk geval nieuwe termen: erfgoedgemeenschap en erfgoedparticipatie! Een erfgoedgemeenschap is “een groep mensen die zich vanuit interesse en intrinsieke motivatie voor erfgoed formeert in een sociaal verband en zich op vrijwillige basis in haar vrije tijd bezighoudt met cultureel erfgoed”. (bron: Erfgoedgemeenschappen - Erfgoed Brabant Academie). Het bracht ons ook de nieuwe term ‘erfgoedparticpatie’ oftewel de actieve betrokkenheid van mensen in erfgoedprojecten. Voor het Huis voor de Kunsten Limburg bracht het meedoen het project ‘Erfgoedvrijwilliger’ ook nieuwe doelgroepen mee: de non-formals. Dit zijn groepen mensen of individuen die op hun eigen manier met erfgoed bezig zijn (zonder vereniging te zijn in een rechtsvorm).

Één van de projecten die door de Faro gelden mede mogelijk wordt gemaakt is het Limburgse AEZEL. Dit is een afkorting voor het Archief voor Erfgoed van Zuid-Nederlandse Eigendommen en Leefgemeenschappen. Het initiatief staat ook wel bekend als The Limburg Time Machine. Het is een regionaal erfgoedproject dat zich richt op het digitaliseren, structureren en beschikbaar stellen van historische gegevens uit een veelheid van (gedigitaliseerde) bronnen in Limburg. Het verzamelt bijvoorbeeld informatie uit kadastrale archieven en bevolkingsregisters en zet die in een gebruiksvriendelijke digitale omgeving – dit maakt AEZEL zo bijzonder! Met kaarten, namenlijsten en tijdlijnen kun je makkelijk zoeken, zoals wie waar woonde, welk huis op een bepaald perceel stond en het kan ook gebruikt worden door stamboomonderzoekers. Alle beschikbare informatie wordt door een hele groep vrijwilligers ingevoerd, gedigitaliseerd en in sommige gevallen ‘ontcijferd’.

Na een succesvolle startbijeenkomst op 10 april 2025 is het Faro-project van AEZEL officieel van start gegaan!

Meer weten over AEZEL… of meedoen?

Ga naar Faro project AEZEL
Of
Ga naar AEZEL

Meer informatie?

Meer weten over dit verdrag? Kijk op Verdrag van Faro - Erfgoedvrijwilliger. Op deze pagina kun je ook een Webinar over het Verdrag van Faro bekijken.

erfgoed