Fair Practice Code

De culturele en creatieve sector is van onmisbare waarde voor de Nederlandse samenleving. Het bruist van talent en creativiteit, waar kunst en kunstenaars een essentiële rol spelen in het vormgeven van onze cultuur en identiteit. Ondanks hun vitale rol in de samenleving, staan culturele professionals vaak voor een uitdaging: het verkrijgen van eerlijke erkenning en beloning voor hun werk. Om ervoor te zorgen dat deze waardevolle bijdrage ook eerlijk wordt beloond en gewaardeerd, is er de Fair Practice Code.

De Fair Practice Code

De Fair Practice Code wil ervoor zorgen dat culturele professionals de aandacht en waardering krijgen die ze verdienen, en dat ze eerlijk betaald worden voor hun werk. Het is een gedragscode voor iedereen die werkt en onderneemt in de kunst, cultuur en creatieve industrie, inclusief afnemers, vrijwilligers en mensen die de sector ondersteunen.

De code moedigt mensen aan om kritisch na te denken over hun manier van werken. Het fungeert als een paraplu die verschillende regelingen en richtlijnen samenvat, met als doel om de mogelijkheden voor mensen in de culturele en creatieve sector te verbeteren. Het draait om zaken als eerlijke betaling, redelijke werktijden, respectvol met elkaar omgaan en gelijke kansen voor iedereen. Als er nog geen passende regelingen zijn, stimuleert de code het ontwikkelen ervan.

De Fair Practice Code is dus een verzameling regels en ideeën die hulp biedt bij het bouwen aan een arbeidsmarkt en beroepspraktijk die duurzaam is voor de toekomst. Het gaat uit van 5 kernwaarden:

Solidariteit: In de culturele en creatieve sector zorgen we samen voor een sterke gemeenschap. Makers en uitvoerende kunstenaars krijgen een eerlijke en redelijke vergoeding voor hun werk.
Diversiteit: Gelijke kansen voor iedereen. Niemand mag worden gediscrimineerd op basis van geslacht, etniciteit, seksuele oriëntatie, leeftijd of handicap. Iedereen moet dezelfde kansen en mogelijkheden krijgen binnen de sector.
Vertrouwen: Een gezonde werkverhouding tussen werkgevers en werknemers, opdrachtgevers en opdrachtnemers, subsidieverstrekkers en kunstenaars.
Duurzaamheid: Denken aan de toekomst. Investeren in mensen door middel van scholing en talentontwikkeling, voorkomen van overbelasting, en zorgvuldig omgaan met zowel materiële als immateriële bronnen.
Transparantie: Transparantie maakt een organisatie eerlijker omdat het controleerbaar is. Het zorgt ervoor dat we bewuster omgaan met aannames en deze duidelijk uitspreken. Werkgevers en opdrachtgevers moeten duidelijke afspraken maken over werkomstandigheden, zoals werktijden, rustperiodes en veiligheid op de werkplek.

Naast de vijf kernwaarden heeft de Fair Practice Code drie onderliggende principes, die door alle waarden heen zijn gevlochten.

Fair Pay: Tegenover werk staat een eerlijke vergoeding
Fair Share: Iedereen in de keten wordt naar vermogen belast en naar behoefte gesteund
Fair Chain: We zijn allemaal onderdeel van een netwerk en nemen daar onze verantwoordelijkheid voor.

Lees meer over de Fair Practice Code

Fair pay

Een belangrijk onderdeel van Fair Practice is Fair Pay, oftewel een eerlijke vergoeding voor het werk dat culturele professionals verrichten. Vanaf de nieuwe cultuurnotaperiode 2025-2028 wordt Fair Pay verplicht gesteld voor subsidiënten. Dit betekent een enorme stap voorwaarts voor eerlijke beloning in de culturele en creatieve sector. De wens en noodzaak is dat provincies, gemeenten en de markt zullen volgen.

Wat is een eerlijk en redelijk tarief?

Wat is een eerlijk en redelijk tarief voor het werk dat je verricht als culturele professional of als organisatie uitbesteedt aan een culturele professional? Dit is één van de meest gestelde vragen als het gaat om Fair Pay. Kijk goed naar richtlijnen, kosten en maak een goede inschatting hoeveel tijd er nodig is om het gevraagde werk te doen. Hieronder lichten we een aantal handige tools en overzichten uit.

Op de website van de Kunstenbond vind je verschillende tools waarmee je als culturele zzp’er een professioneel, eerlijk en realistisch tarief voor jouw werk kunt bepalen. Eén van die tools is de Tariefchecker.

Op de website van Digipacct vind je een overzicht van alle CAO’s (collectieve arbeidsovereenkomsten) voor de culturele en creatieve sector. Je kunt per CAO zien welke arbeidvoorwaarden, salarissen, vergoedingen etc. van toepassing zijn. Voor wie een referentie zoekt voor een gelijk en eerlijk loon voor zzp’ers ten opzichte van mensen in loondienst ontwikkelden Kunstenbond en Platform ACCT de rekentool Van CAO-loon naar zzp-tarief.

Een overzicht van honorariumrichtlijnen en tariefafspraken per sector vind je op de website van Digipacct.

Samen werken aan een veerkrachtige culturele en creatieve sector. Dat kan met de tools en richtlijnen die samen met sector zijn ontwikkeld in het programma fairPACCT. Met de richtlijnen maak je heldere werkafspraken, krijg je inzicht in werkbelasting via timesheets en andere handleidingen.

Ga naar fairPACCT

Wil je meer informatie over Fair Pay en de cultuurnotaperiode 2025-2028?

Ga naar de Kunstenbond