25 jaar Limburgse taal

Het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden is een verdrag dat in 1992 door het Comité van Ministers van de Raad van Europa is vastgesteld. Het beschermt en bevordert regionale talen en talen van minderheden als bedreigd onderdeel van het Europees cultureel erfgoed. Ook biedt het sprekers van regionale talen of talen van minderheden de mogelijkheid deze talen zowel in het openbare als persoonlijke leven te gebruiken.

In Nederland zijn drie regionale talen onder het Europees Handvest beschermd: het Fries, het Nedersaksisch en het Limburgs. Verder zijn ook het Jiddisch en het Sinti-Romanes erkend onder het Handvest. Het Limburgs werd in 1997 door de Nederlandse overheid voor erkenning voorgedragen. In 2022 is dat dus precies 25 jaar geleden.

Officiële erkenning 

Het spreken van meerdere talen heeft een positief effect, zo blijkt uit onderzoek. Je leert makkelijker een nieuwe taal en hebt een groter werkgeheugen. Ook kun je je beter concentreren, sneller schakelen en gemakkelijker technisch lezen, d.w.z. letters omzetten naar klanken en letters aan elkaar plakken tot woorden. Het is zelfs zo dat wanneer je jouw hele leven lang regelmatig twee of meer talen gebruikt, de kans op dementie op latere leeftijd afneemt. En alsof dat allemaal nog niet genoeg is draagt meertaligheid ook nog eens bij aan een positieve houding t.o.v. andere talen en culturen. Ook wanneer je Nederlands en een dialect spreekt, ben je meertalig. Daarom vinden wij het van belang meertaligheid middels het spreken van een dialect te stimuleren.

Toon me meer(taligheid) 

Onze taaladviseurs maken zich ‘hart’ om de Limburgse taal te versterken, verdiepen en verbinden in de kinderopvang, het onderwijs, de zorg, het sociale domein, de openbare ruimte en media, kunst- en erfgoed-disciplines. Ze doen dit samen met tal van taal- en cultuurpartners. Iedereen die zich inzet voor de Limburgse taal kan bij ons terecht als kennisbank, advies- en ondersteuningsorganisatie. We informeren, adviseren, begeleiden, weten wat er in het veld speelt en leggen verbindingen.

Limburgse Taal in Huis

“Limburg, gefeliciteerd met 25 jaar Europese erkenning van onze prachtige, levendige, taal! Het Limburgs wordt van generatie op generatie doorgegeven door de gepassioneerde inzet van talloze organisaties en initiatiefnemers. Als Provincie Limburg willen we hen graag ondersteunen. Hoe we dat doen? Door de uitvoering van ons gloednieuwe Erfgoedbeleid 2022-2023!,” aldus Geert Gabriëls, Gedeputeerde Erfgoed, Natuur en Milieu.

Erfgoed beleid

Op dinsdag 29 maart organiseren wij van 15.30 tot 17.00 uur een webinar voor alle groepsleerkrachten die op zoek zijn naar werkvormen, waarbij je al spelend leert om aandacht te geven aan de Limburgse taal met betrekking tot meertaligheid. De werkvormen dagen kinderen uit om out-of-the-box te denken. Je maakt kennis met het Limburgs kwartet, Limburgse Energizers veur Kids en de Limbox, en krijgt uitleg over hoe je deze tools kunt inzetten.

Meer info en aanmelden

Woensdag 23 maart 2022 viert L1 de 25ste verjaardag van de Limburgse taal. Onze taal bestaat uiteraard al véél langer, maar op deze dag werd 25 jaar geleden het Limburgs erkend binnen het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden. Met speciale items, acties en een AvondGasten uitzending vraagt L1 op TV, Radio en de onlinekanalen volop aandacht voor ons jarige dialect. #leefdeveurLimburgs

L1 programma

Ieder jaar rondom het begin van de lente vindt de Wereldverteldag plaats. Overal ter wereld worden verhalen verteld, in alle mogelijke talen door een bonte verzameling van verhalenvertellers. Voor Limburg gaat GOUD-verteltheater op tour langs diverse basisscholen. Met een verhaal uit de Griekse mythologie, het verhaal van verloren en weer gevonden, het verhaal van Persifone en Hades, over zomer en wintertijd. Over Hermes die naar haar op zoek gaat. Maar weet hij zich verstaanbaar te maken in het dialect of in het Engels, en welke beproevingen moet hij "talig" nog meer doorstaan? Nieuwsgierig? Maandag 21 maart online een eerste impressie!

Goud Verteltheater

Pronk! is ’n mieërtalige schriêfwedstrijd vör schoeliere. Uniek in zien soort, umdet se as schriêver mieërdere tale mogs gebroêke en daormej dien mieërtalige umgaeving en taaltalent zichtbaar en inveulbaar maks.

Pronk! is een meertalige schrijfwedstrijd voor scholieren. Uniek in zijn soort, omdat je als schrijver meerdere talen mag gebruiken en daarmee je meertalige omgeving zichtbaar en invoelbaar maakt. Bep Mergelsberg, bestuurslid van Levende Talen Limburgs, staat mee aan de wieg van het landelijk uitrollen van Pronk! “Ik beschouw mijn vier thuistalen als een communicatie- en expressiemiddel en kan mijzelf identificeren met mijn meertaligheid. Elke Limburger die Limburgs spreekt is tweetalig. Daarnaast hebben velen een andere thuistaal. In Limburg is meertaligheid eerder de regel dan de uitzondering.”

Taalóngerwies is vuur ’t vuurbesjtoa van ’t Limburgs cruciaal. In e auteurscollectief van taaldidactici wirkt Laevende Tale Limburgs doarum saer aavank 2021 aan ing professionele lesmethode.

Om meertaligheid over het huis-, tuin- en keukendomein heen te tillen is het belangrijk om het Limburgs leerbaar te maken. Nieuwkomers heben hier behoefte aan blijkt. Het aanbieden van onderwijs in de Limburgse taal is ook wat de Raad van Europa predikt. Taalonderwijs is voor het voortbestaan van het Limburgs cruciaal. In een auteurscollectief van taaldidactici werkt Levende Talen Limburgs daarom sinds begin 2021 aan een professionele lesmethode. De focus ligt op spreek- en luistervaardigheid. Limburgs als tweede taal (Lt2) voor ons hele taalgebied, een uitdagende en bijzondere taak.

Als ouder speel je een essentiële rol in de taalontwikkeling van je kind. Vrijwilligers van de VoorleesExpress stimuleren ouders om veel te praten, zingen en voor te lezen in de taal die zij het beste kennen: hun moedertaal. Maar soms gebruiken de vrijwilligers bij het voorlezen ook een pen. Niet zomaar een pen. Nee, een zogenaamde ‘magische voorleespen’. Wat die doet, lees je hieronder.

Show me magic!

D'n Dictionair, samengesteld door de Limbörgse Academie, bevat meer dan 130.000 Limburgse woorden van de dialecten van Maastricht, Roermond, Sittard, Valkenburg en Venlo. D'n Dictionair is tweetalig: Limburgs-Nederlands én Limburgs-Engels. Tevens doorzoekbaar op 50.000 Nederlandse en 40.000 Engelse unieke woorden.
 

D'n Dictionair